Sesin hala bir titreşim olduğundan şüpheniz varsa, gözlerinizi kapayın, elinizi radyonuzun üzerine koyun. Zaman zaman elinizin radyoya değen uçlarında titremeler duyacaksınız. Bu titremeler, davul gibi kalın sesli aletlerin çıkardığı titreşimlerdir. bce, tiz seslerin titremesini elirniz hissedemez.Bu denemede yetmediyse radyo çalan bir odada bir kapıya iyice dayayın kulağınızın birini, ötekini iyice kapayın, kalın sesleri kapıda da duyacaksınız.Radyonuzun çıkardığı titreşimler havayı titretir. Titreyen hava kapıyı titretir. Ses, demek ki etrafı titretir, yerinden oynatır.
Sesin bu marifetini gördükten sonra gelin bir deneme yapalım. Deneme için gerekli malzeme:
Ufak madeni bir kap, kömür tozu, gayet ince bir te- neke, biraz karton, kuvvetli bir yapışbırrcı, biraz da tel. İnce tekneyi ve mukavvayı maden kutunun agzrna uygun olarak kesin, madene bir tel lehimleyi:ı veya vidalayın. Tenekeye de bir tel lehimleyin. Mukavvanın ortasını oyup çıkarmayı unutmayın. Elde ettiğiniz karton
halkayı maden kutunun ağzına yapıştırm. Bırakın iyice kurusun. Doldurun şimdi maden kutunun içine kömür
tozunu. Kartonun üstüne kadar, hiç boşluk bırakmadan, üzerine kapatın tenekeyi ve yapıştırm. İşte bu yaptığınızaKÖMÜRLü MİKROFON derler. Piyasada da bu adla satılır. Telefon mikrofonları da bu şekilde yapılmıştır. Başka tip, çalışma prensibi başka olan mikrofonlar da vardır. Konumuz mikrofonlar olmadığı için şimdilik üerinde dur-
muyoruz.
Yaptığımız bu mikrofonla sesimizi elektrik titreşimleri haline getirebiliriz. Bunun için elektrik kaynağı ve uzaktan dinleyebilmek için bir kulaklık lazım.
Yaptığımız mikrofondan çıkan tellerden birini (Hangısı olsa olur) pilin bir ucuna (hangisi olsa olur) bağlar,
mikrofonunuzun öteki ucu ile pilin öteki ucuna bağladığınız telleri uzaktaki bir kulaklığın uçlarına (hangisi olsa olur) bağlar ve te:ıeke levhanın önünde konuşursak, sesimiz uzaktaki kulaklıktan duyulur. Bu ses (Haberleşme) yazımızdakiiki kulaklıklıdan çok kuvvetlidir. Şimdi olup bitenlere bir göz atalım: Pilden çıkan akım maden kutu aracılığıyla kömür tozlarına geçer. Kömür tozları gelişi güzel dururlar ve akımın geçmesine engelolurlar, kömürtozlarını geçen akım teneke levhaya geçer, oradan telle kulaklığa, kulaklıktan tekrar pile dönüp devreyi kaparlar. Titrernek demek birtakım minik itmeler demektir. Sesimiz te:ıekeyi, sesimizin titreşimine uygun olarak iter.
Teneke itildiği zaman kömür tozlarını bastırır. Bu haliyle kömür tozlarmdan tenekeye daha çok akım geçer. Akımın
geçmesi sesimize uygun olarak azalır, çoğalır. Ses titreşimi böylelikle elektrik titreşimi haline gelir.
